Gereedschap gaat zelden kapot door slijtage. Het gaat kapot door stof in de motor, door vocht in een koude schuur en door accu's die maanden leeg in een la liggen. Alle drie zijn met eenvoudige gewoontes te voorkomen. Hieronder een onderhoudsroutine per type gereedschap. Meer stappenplannen vind je bij onze klustips.

Wat heb je nodig

• Perslucht of een compressor. Voor het uitblazen van ventilatiesleuven en motorhuizen. Een blaasbus voldoet voor incidenteel gebruik.
• Een stofzuiger. Een bouwstofzuiger zuigt het losgeblazen stof direct op in plaats van het door de werkplaats te verspreiden.
• Kwastjes en borstels. Een oude verfkwast voor stof, een messing borstel voor aanslag en een staalborstel op de haakse slijper voor zwaardere roest.
• Dunne machineolie en kruipolie. Machineolie voor scharnieren, kruipolie voor vastzittende delen. Op blank staal werkt kamferolie of een dun laagje was beter tegen vocht.
• Wetsteen of slijpsteen. Voor beitels, schaafmessen en snoeischaren; korrel 1000 om te slijpen en 4000 tot 6000 om af te trekken.
• Boorslijpmachine of slijpsteen voor boren. Botte boren zijn zo teruggeslepen; hoe dat gaat lees je bij boren slijpen.
• Droge opbergruimte. Een gereedschapskist of wandsysteem binnenshuis is beter dan een schuur met wisselende temperatuur.
• Bescherming. Veiligheidsbril en stofmasker bij uitblazen en slijpen, werkhandschoenen bij het hanteren van scherp gereedschap.

De routine na elke klus

1. Veeg de machine af. Een droge doek is genoeg. Vocht van je handen op blank staal is binnen een dag een roestvlek.
2. Blaas de ventilatiesleuven uit. Kort en van buitenaf, met een stofzuiger ernaast. Stof in de motor is doodsoorzaak nummer één bij elektrisch gereedschap.
3. Haal accessoires eruit. Laat geen boor of zaagblad in de machine zitten; de klemming staat dan maanden onder spanning en de boorhouder loopt vast.
4. Controleer het snoer of de accu. Kijk naar beschadigingen bij de trekontlasting en bij de stekker. Bij accu's: contacten schoon en droog.
5. Zet het terug op zijn plek. Gereedschap dat een vaste plek heeft, wordt schoon opgeborgen. Losse hopen in een kist geven beschadigde snijkanten.

Twee keer per jaar: de grote beurt

1. Handgereedschap nakijken. Controleer hamerstelen op scheuren, zet losse koppen vast en vervang beschadigde bits. Een bit met een afgeronde punt is de oorzaak van elke volgende rondgedraaide schroef.
2. Scharnierpunten smeren. Eén druppel dunne machineolie op het scharnier van tangen, scharen en verstelbare sleutels; daarna droogwrijven.
3. Snijgereedschap slijpen. Beitels en schaafmessen op de wetsteen, boren op een boorslijpmachine, snoeischaren met een diamantvijl.
4. Zaagbladen controleren. Hars verwijder je met ovenreiniger of een speciale harsoplosser; daarna afspoelen en drogen. Een blad met ontbrekende tandpunten vervang je.
5. Koolborstels bekijken. Bij machines met koolborstels: zijn ze korter dan ongeveer 5 mm, vervang ze. Vonken en een dalend vermogen zijn de signalen. Machines met een brushless motor hebben dit niet.
6. Boorhouders reinigen. Blaas ze uit en breng een minieme hoeveelheid olie aan op de bekken; te veel olie trekt juist stof aan.
7. SDS-opnames invetten. Bij een boorhamer smeer je het insteekeinde van de boor licht in met SDS-vet, niet de machine zelf.
8. Blank staal beschermen. Wrijf beitels, zaagbladen en steekmaten in met kamferolie of een dun laagje was.

Accu's stallen

Li-ion-accu's houden het langst als je ze niet in de extremen zet. Berg ze op rond 40 tot 60% lading, in een droge ruimte tussen 10 en 20 graden, en laad ze elke drie tot zes maanden bij. Een accu die maandenlang volledig leeg staat, zakt onder de minimale celspanning en is dan onherstelbaar beschadigd; een accu die permanent op 100% ligt, veroudert sneller. Laat accu's na zwaar gebruik eerst afkoelen tot handwarm voordat je ze op de lader zet – snelladen van een hete accu kost capaciteit. Laad nooit bij vorst: onder 0 graden vormt zich lithium op de anode, wat de cel blijvend beschadigt. Meer hierover lees je bij accu-onderhoud en li-ion-accu's uitgelegd.

Veelgemaakte fouten

• Gereedschap in een onverwarmde schuur bewaren. Temperatuurschommelingen geven condens en dus roest. Zet snijgereedschap en accu's binnen.
• Machines afspuiten of nat afnemen. Water in de motor of het schakelaarhuis is fataal. Droog afvegen, hooguit licht vochtig bij kunststof delen.
• Te veel olie gebruiken. Overtollige olie plakt stof en zaagsel vast tot een schurende pasta. Een druppel per scharnier is genoeg.
• Bot doorwerken. Een botte boor of beitel vraagt meer kracht, geeft slechter werk en is gevaarlijker omdat je moet duwen.
• Accu's leeg wegleggen. De meest gemaakte fout aan het einde van het seizoen. Laad ze eerst tot ongeveer de helft.
• Ventilatiesleuven negeren. Vijf seconden perslucht per machine voorkomt de meeste doorgebrande motoren.
• Zaagbladen op elkaar stapelen. Tandpunten beschadigen elkaar. Bewaar ze in de originele verpakking of met karton ertussen.

Veiligheid

Haal bij elk onderhoud eerst de stekker uit het stopcontact of de accu uit de machine – ook bij het wisselen van een zaagblad of het schoonmaken van een boorhouder. Draag een veiligheidsbril bij het uitblazen met perslucht en bij het slijpen; wegspringende metaaldeeltjes zijn de meest voorkomende oogverwonding in de werkplaats. Bij het slijpen op een tafelslijpmachine hoort ook gehoorbescherming en een gezichtsscherm. Werk met oplosmiddelen en harsverwijderaar in een geventileerde ruimte en houd ze uit de buurt van open vuur. Controleer snoeren op beschadigingen; een snoer met blootliggende ader hoort niet gerepareerd te worden met tape maar vervangen.

Onze aanraders

Stof eruit

Kärcher WD-serie bouwstofzuiger

Zuigt nat en droog, met blaasfunctie om ventilatiesleuven uit te blazen. De machine die je onderhoudsronde van tien minuten naar drie minuten brengt.

Bekijk op Amazon.nl

Scherp houden

Wetsteen 1000/6000 korrel

Combisteen voor beitels en schaafmessen: 1000 om te slijpen, 6000 om af te trekken. Met een slijphouder houd je de hoek constant.

Bekijk op Amazon.nl

Roest voorkomen

WD-40 Specialist of kamferolie

Een dunne beschermlaag op blank staal houdt vocht weg. Kamferolie is de klassieke keuze voor beitels en zaagbladen omdat het geen vlekken geeft op hout.

Bekijk op Amazon.nl

Veelgestelde vragen

Hoe berg ik li-ion-accu's op in de winter?

Op ongeveer 40 tot 60% lading, in een droge ruimte tussen 10 en 20 graden, en niet in de schuur bij vorst. Laad ze elke drie tot zes maanden even bij. Volledig leeg opbergen beschadigt de cellen blijvend; volledig vol opbergen versnelt de veroudering.

Welke olie gebruik ik voor handgereedschap?

Voor scharnierpunten van tangen en scharen een dunne machineolie of naaimachineolie. Voor het beschermen van blanke staalvlakken zoals beitels en zaagbladen werkt kamferolie of een dunne laag was beter, omdat die minder aantrekt en op hout geen vlekken geeft.

Hoe vaak moet ik mijn gereedschap onderhouden?

Doe na elke klus een korte ronde van vijf minuten: afvegen, stof uit de ventilatiesleuven blazen en beschadigingen bekijken. Twee keer per jaar doe je de grote beurt: koolborstels controleren, snijgereedschap slijpen, scharnieren smeren en accu's bijladen.

Waarom worden mijn machines steeds heter?

Bijna altijd door verstopte ventilatiesleuven of een bot accessoire. Blaas de sleuven uit met perslucht en vervang het zaagblad, schuurpapier of de boor. Een machine die harder moet werken door bot gereedschap trekt meer stroom en loopt daardoor warm.

Gerelateerde gidsen

• Roest verwijderenVan citroenzuur tot staalborstel
• Boren slijpenBotte boren weer als nieuw
• Accu-onderhoudZo gaan je accu's jaren langer mee
• BeitelsHout- en steenbeitels scherp houden
• WandsystemenGereedschapsborden en rails
• StofafzuigingBouwstofzuigers en stofklassen

Gereedschapskist.com is deelnemer aan het Amazon-partnerprogramma. Als Amazon-partner verdienen wij aan in aanmerking komende aankopen. Dit kost jou niets extra en beïnvloedt ons advies niet.