Stofklasse L, M en H volgens EN 60335-2-69

Bouwstofzuigers worden ingedeeld naar hoeveel stof het filtersysteem doorlaat. De indeling staat in EN 60335-2-69 en hangt samen met de wettelijke grenswaarde van de stofsoort:

• Klasse L (light). Maximaal 1 procent doorlaat. Bedoeld voor stof met een grenswaarde boven 1 mg/m³: zaagsel van zacht hout, gips van gewone stucplaat, kalk en huisstof.
• Klasse M (medium). Maximaal 0,1 procent doorlaat. Voor stof met een grenswaarde vanaf 0,1 mg/m³: hardhoutstof, beton, cement, zandcement, tegels, cellenbeton en de meeste lakken. Dit is de klasse die je thuis wilt hebben.
• Klasse H (high). Maximaal 0,005 procent doorlaat. Voor stof met een grenswaarde onder 0,1 mg/m³ en voor kankerverwekkende stoffen, schimmels en bacteriën. Asbest valt onder aanvullende, strengere regels en is werk voor een gecertificeerd bedrijf.

Voor de meeste klussers is klasse M de juiste keuze. Zodra je in beton, tegels, cellenbeton of zandcement werkt komt respirabel kwartsstof vrij, waarvoor in Nederland een grenswaarde van 0,075 mg/m³ geldt. Kwartsstof veroorzaakt op termijn silicose en verhoogt het risico op longkanker. Hardhoutstof van eiken en beuken is eveneens als kankerverwekkend geclassificeerd en heeft een grenswaarde van 2 mg/m³.

Machines van klasse M en H hebben verplicht een debietalarm: zakt de luchtsnelheid in de slang onder ongeveer 20 m/s, dan geeft de machine een signaal. Ze hebben ook een stofarme afvoer, zodat je bij het legen niet alsnog een wolk in je gezicht krijgt.

Specificaties die er echt toe doen

Onderdruk en luchtdebiet

Twee getallen bepalen het zuigresultaat. De maximale onderdruk (in mbar of hPa) zegt hoe hard de machine trekt door een smalle opening; goede bouwstofzuigers zitten rond 200 tot 250 mbar. Het luchtdebiet (in l/min of m³/h) zegt hoeveel volume er verplaatst wordt. Wattage alleen zegt weinig; een machine van 1.400 watt met een slecht turbinerendement zuigt slechter dan een goede van 1.000 watt.

Slangdiameter

Dit onderschatten de meeste mensen. Een slang van 27 mm geeft een hoge luchtsnelheid en pakt fijn stof beter op; die gebruik je op een excentrische schuurmachine, een multitool of een boormachine met stofkap. Een slang van 35 mm of dikker verplaatst meer volume en is bedoeld voor krullen en spanen van een cirkelzaag, schaaf of invalzaag. Een antistatische slang voorkomt statische schokken bij het schuren van kunststof en MDF.

Filter en zak

Vlakvouwfilters van polyester kun je uitkloppen of uitwassen; papieren filters niet. Werk je met gips of cement, gebruik dan altijd een fleece stofzak: die materialen slaan zich vast in het filter en dan verlies je onherstelbaar zuigkracht. Sommige machines hebben automatische filterreiniging die het filter elke 15 tot 30 seconden schoonklopt; dat is bij gips en beton geen luxe. Een aanvullend HEPA-filter volgens EN 1822 (H13 vangt minstens 99,95 procent) hoort standaard bij H-klasse machines.

Automatische inschakeling en volume

Een stopcontact op de machine dat de zuiger start zodra je gereedschap aangaat, is het verschil tussen wel of niet gebruiken. Let op het maximale doorvoervermogen (meestal 2.000 tot 2.400 watt) als je er een zware machine op aansluit. Voor thuis is een ketelinhoud van 20 tot 30 liter genoeg; groter betekent vooral zwaarder tillen.

Nat zuigen

De meeste bouwstofzuigers zuigen ook water, mits je de zak eruit haalt en een vlotterbeveiliging aanwezig is. Handig bij het schoonmaken na een lekkage of bij nat boren in tegels; zie boren in tegels.

Alternatieven en aanvullingen

Een cycloonvoorafscheider tussen machine en zuiger vangt tot ruwweg 90 procent van het grove materiaal op voordat het je filter bereikt. Bij veel zaagwerk verdient dat zich in filters terug. Een luchtreiniger in de ruimte haalt zwevend fijnstof weg dat je bij de bron hebt gemist, maar vervangt bronafzuiging niet. En een stofkap op je boormachine of een boorstofvanger op een boorhamer is de goedkoopste manier om boorstof op te vangen bij het boren in beton.

Waar je niet mee wegkomt: een gewone huishoudstofzuiger. Het filter loopt bij gips binnen minuten dicht, het fijnste stof blaast er achter weer uit, en de motor is niet gebouwd op continue belasting met een aangesloten machine.

Zo kies je

• Bepaal je zwaarste stofsoort. Werk je ooit in beton of tegels, koop dan meteen klasse M. Upgraden kan niet.
• Controleer de aansluitmaten van je machines. Adapters bestaan, maar een slang die precies op je zaag of schuurmachine past, lekt niet.
• Kies twee slangdiameters als je zowel schuurt als zaagt. 27 mm voor fijn stof, 35 mm voor krullen.
• Neem automatische filterreiniging bij gips en beton. Zonder dat sta je elk kwartier het filter uit te kloppen.
• Let op het stopcontact met inschakelautomaat. En op het maximale doorvoervermogen voor zware machines.
• Afzuigen vervangt je masker niet. Draag daarnaast FFP2 of FFP3 volgens de tabel in persoonlijke bescherming.

Onze aanraders

Beste allrounder

Bosch Professional GAS 35 L SFC+

Robuuste 35-liter bouwstofzuiger met halfautomatische filterreiniging en stopcontact met inschakelautomaat. De standaardkeuze voor wie zaagt, schuurt en boort.

Bekijk op Amazon.nl

Beste voor fijn stof

Festool CTL MIDI I (klasse M)

Compact, stil en met een filterreiniging die het bij gips en beton volhoudt. Duur, maar de referentie als je binnenshuis stofvrij wilt werken.

Bekijk op Amazon.nl

Beste instap

Kärcher WD-serie nat- en droogzuiger

Prima voor zaagsel, krullen en water in de garage. Let op: dit is geen M-klasse machine, dus niet gebruiken bij beton- of tegelstof.

Bekijk op Amazon.nl

Veelgestelde vragen

Wat betekenen stofklasse L, M en H?

Het zijn de klassen uit EN 60335-2-69 voor de maximale doorlaat van het filtersysteem. Klasse L laat minder dan 1 procent door en is bedoeld voor stof met een grenswaarde boven 1 mg per kubieke meter, klasse M minder dan 0,1 procent en klasse H minder dan 0,005 procent voor kankerverwekkend en zeer schadelijk stof.

Welke stofklasse heb ik nodig voor beton en tegels?

Minstens klasse M. Bij het boren, zagen of frezen van beton, cellenbeton, tegels en zandcement komt respirabel kwartsstof vrij, waarvoor in Nederland een grenswaarde van 0,075 mg per kubieke meter geldt. Klasse L laat daar te veel van door.

Kan ik een gewone huishoudstofzuiger gebruiken op mijn schuurmachine?

Voor grove houtkrullen kan het een keer, maar het filter loopt binnen enkele minuten dicht en het fijnste stof blaast er aan de achterkant weer uit. Een huishoudstofzuiger heeft ook geen automatische inschakeling, geen antistatische slang en geen bescherming tegen een vollopende motor bij nat zuigen.

Wat is belangrijker: het vermogen of de slangdiameter?

De combinatie van onderdruk en luchtsnelheid in de slang. Een smalle slang van 27 mm geeft hoge luchtsnelheid en pakt fijn stof beter op; een slang van 35 mm of dikker verplaatst meer volume en is bedoeld voor krullen en spanen. Wattage op de doos zegt weinig zonder die twee gegevens.

Waarom klinkt er een alarm op mijn M-klasse stofzuiger?

Klasse M-machines moeten een waarschuwing geven zodra de luchtsnelheid in de slang onder ongeveer 20 meter per seconde zakt. Dat betekent meestal een volle zak, een dichtgeslibd filter of een verstopte slang. Los dat op voordat je verder werkt, want anders zuigt de machine niet meer volgens zijn klasse.

Gerelateerde gidsen

• Alle koopgidsenStartlijsten, cadeaus, budget en veiligheid
• Persoonlijke beschermingWat je minimaal draagt per klus
• Excentrische schuurmachineDe allrounder voor strak schuurwerk
• Boren in betonStappenplan, boren en veelgemaakte fouten
• WerkplaatsverlichtingLumen, kleurtemperatuur en bouwlampen
• Werkbank kopenKopen of zelf bouwen?

Gereedschapskist.com is deelnemer aan het Amazon-partnerprogramma. Als Amazon-partner verdienen wij aan in aanmerking komende aankopen. Dit kost jou niets extra en beïnvloedt ons advies niet.