EN 166: de norm en waarom je hem moet lezen

Persoonlijke oogbescherming in Europa valt onder EN 166. Die norm schrijft voor welke tests een bril doorstaat en welke markering daarbij hoort. Zie je nergens "EN 166" of "166" staan, dan koop je een modeartikel. Een gewone bril op sterkte is ook geen bescherming: de glazen zijn niet op inslag getest en zijbescherming ontbreekt.

De markering staat op twee plekken. Op de lens vind je de optische klasse en de inslagklasse; op het montuur staan de fabrikant, de norm, de toepassingsgebieden en soms de sterkteklasse. Beide moeten leesbaar zijn.

De markering op de lens

Optische klasse: 1, 2 of 3

Klasse 1 vertekent het minst en is geschikt voor de hele werkdag. Klasse 2 is bedoeld voor beperkt gebruik, klasse 3 alleen voor kort werk. Wie nauwkeurig moet aftekenen of meten, koopt klasse 1 en niets anders.

Mechanische sterkte: S, F, B en A

Dit is het belangrijkste getal voor klussers. De klassen worden getest met een stalen kogel van 6 mm die met een bepaalde snelheid wordt afgevuurd:

• S – verhoogde stevigheid. Getest met een val van een stalen kogel van 22 mm; de ondergrens, alleen geschikt tegen vallend materiaal.
• F – lage energie, 45 m/s. De standaard voor klussen: zagen, boren, schroeven, schuren en tuinwerk.
• B – gemiddelde energie, 120 m/s. Nodig bij slijpen en doorslijpen, waar vonken en losse korrels met hoge snelheid wegvliegen.
• A – hoge energie, 190 m/s. Industrieel; deze markering vind je vooral op ruimzichtbrillen en gelaatsschermen.
• T achter de letter (FT, BT, AT). De inslagtest is ook uitgevoerd bij −5 °C en +55 °C. Handig als je buiten in de winter werkt.

Extra letters: K en N

Een K betekent dat de lens krasvast is getest tegen fijne deeltjes; die coating houdt je zicht helder als er zaagsel over de lens strijkt. Een N betekent anticondens. Die twee samen (KN) is wat je in de praktijk wilt hebben, want een bril die beslaat of vol krassen zit, zet je af.

De markering op het montuur

Naast fabrikant en norm staan hier de toepassingsgebieden als cijfer: 3 voor vloeistoffen en druppels, 4 voor grove stofdeeltjes groter dan 5 µm, 5 voor gas en fijnstof, 8 voor kortsluitboog en 9 voor gesmolten metaal en hete vaste stoffen. Voor doorsnee klussen heb je geen van deze cijfers nodig; bij het mengen van agens of het werken met verf en oplosmiddelen wel (3).

Filterkleuren hebben eigen normen: EN 170 voor uv-filters, EN 172 voor zonlichtfilters en EN 169 voor welfilters. Een getinte bril met EN 172 is prettig bij tuinwerk in de zon, maar gebruik hem niet binnen; te weinig licht is ook een risico. Voor werken bij kunstlicht in de werkplaats is goede werkplaatsverlichting belangrijker dan de lenskleur.

Soorten: bril, ruimzichtbril en gelaatsscherm

Een gewone veiligheidsbril met zijbescherming is de dagelijkse keuze. Licht, weinig beslag, en je vergeet dat je hem op hebt. Nadeel: de zijkanten sluiten niet volledig af, dus fijnstof komt er langs.

Een ruimzichtbril (goggle) sluit rondom af met een rand van schuim of rubber. Die kies je bij stofrijk werk, bij werken boven je hoofd en bij het gebruik van chemicaliën. Nadeel: warmer en meer kans op condens, dus zoek de N-markering.

Een gelaatsscherm beschermt je hele gezicht maar niet je ogen tegen fijne deeltjes die eronder door komen. Draag een scherm daarom altijd óver een bril, bijvoorbeeld bij het doorslijpen van staal met de haakse slijper. Bij het slijpen van boren op een slijpsteen, zoals in boren slijpen, geldt hetzelfde.

Zo kies je per klus

• Boren en schroeven. Bril met 1 F en zijbescherming. Bij boven-je-hoofd boren in beton een ruimzichtbril, want boormeel valt recht in je ogen; zie boren in beton.
• Zagen. Bril met 1 F. Bij een reciprozaag in sloopwerk liever een ruimzichtbril, omdat er brokken loskomen.
• Slijpen en doorslijpen. Minimaal 1 B, plus gelaatsscherm. Dit is de klus waarbij de meeste oogongelukken gebeuren.
• Schuren en spuiten. Ruimzichtbril met N-markering, samen met een FFP-masker. Zie ook stofafzuiging om het stof bij de bron weg te halen.
• Tuinwerk. Bril met 1 FT, eventueel getint volgens EN 172. Bij de kettingzaag is een helm met vizier én gehoorkap standaard.
• Brildragers. Kies een overzetbril of een ruimzichtbril die over je montuur past, en let op dat de veren de afdichting van je gehoorkap niet openbreken.

Onderhoud en wanneer je hem weggooit

Spoel de lens onder lauw water en dep hem droog met een schone microvezeldoek. Wrijf nooit droog met een papieren doekje of je mouw: dat zet krassen in de coating, en gekraste lenzen verzwakken meetbaar. Gooi een bril weg zodra je krassen in het zichtveld hebt, de lens ergens een deukje of witte plek heeft (dan is er al energie in opgenomen), of het montuur speling krijgt. Bewaar hem in een hoesje in je gereedschapskist, niet los tussen boren en bits.

De praktische fout die we het vaakst zien: één bril in de schuur en een klus in de woonkamer. Koop twee of drie exemplaren en leg ze op de plekken waar je klust. De hele set beschermingsmiddelen past binnen het budget uit gereedschap onder €50, en welke combinatie je per klus draagt staat in persoonlijke bescherming.

Onze aanraders

Beste dagelijkse bril

3M SecureFit 400

Licht, verstelbare pootjes en een anticondenslens die daadwerkelijk werkt. De bril die je op hebt zonder eraan te denken.

Bekijk op Amazon.nl

Beste ruimzichtbril

3M GoggleGear 500

Sluit rondom af tegen fijnstof en past over een bril op sterkte. De keuze bij schuren, sloopwerk en boren boven je hoofd.

Bekijk op Amazon.nl

Voor slijpwerk

Bosch Professional gelaatsscherm

Draag dit over je veiligheidsbril bij doorslijpen en afbramen. Vonken en losse korrels komen met te veel energie los voor een bril alleen.

Bekijk op Amazon.nl

Veelgestelde vragen

Wat betekent EN 166 op een veiligheidsbril?

EN 166 is de Europese norm voor persoonlijke oogbescherming en beschrijft welke tests een bril moet doorstaan. De markering op de lens en het montuur vertelt je de optische klasse, de mechanische sterkte en het toepassingsgebied. Staat er geen EN 166 op, dan is het geen veiligheidsbril.

Wat is het verschil tussen de markeringen F, B en A?

Het zijn de klassen voor inslagsterkte: F staat voor lage energie, getest met een stalen kogel van 6 mm bij 45 m/s, B voor gemiddelde energie bij 120 m/s en A voor hoge energie bij 190 m/s. Voor klussen thuis is F voldoende; bij slijp- en doorslijpwerk kies je B, en A is bedoeld voor industriële toepassingen.

Wat betekent de 1 op het glas?

Dat is de optische klasse. Klasse 1 vertekent het minst en mag je de hele dag dragen, klasse 2 is voor beperkt gebruik en klasse 3 alleen voor kort werk. Voor alles waarbij je nauwkeurig moet kijken, koop je klasse 1.

Kan ik een veiligheidsbril over mijn gewone bril dragen?

Ja, daar bestaan overzetbrillen en ruimzichtbrillen voor die zijn ontworpen om over een montuur te passen. Een gewone bril op sterkte is zelf geen bescherming, omdat de glazen niet op inslag zijn getest en het montuur geen zijbescherming heeft.

Waarom beslaat mijn veiligheidsbril zo snel?

Omdat warme lucht van je gezicht tegen een koude lens condenseert, vooral bij een nauwsluitende ruimzichtbril. Kies een lens met N-markering voor anticondens, of een model met ventilatieopeningen. Wrijf een beslagen anticondenslens nooit droog met een doek; dan sloop je de coating.

Gerelateerde gidsen

• Alle koopgidsenStartlijsten, cadeaus, budget en veiligheid
• Persoonlijke beschermingWat je minimaal draagt per klus
• GehoorbeschermingKappen, pluggen en dB-waarden
• WerkhandschoenenEN 388-snijklasse en grip uitgelegd
• Haakse slijper kopenSlijpen, doorslijpen en afbramen
• StofafzuigingBouwstofzuigers en stofklassen L, M en H

Gereedschapskist.com is deelnemer aan het Amazon-partnerprogramma. Als Amazon-partner verdienen wij aan in aanmerking komende aankopen. Dit kost jou niets extra en beïnvloedt ons advies niet.