Een rondgedraaide schroefkop overkomt iedereen, meestal door een verkeerde bitmaat of een te hoog koppel. Het goede nieuws: in negen van de tien gevallen krijg je hem er met eenvoudige middelen alsnog uit. Hieronder de volgorde die het snelst werkt, van de rubber-truc tot linksdraaiende boren. Meer stappenplannen vind je bij onze klustips.

Wat heb je nodig

• Een boormachine met traploos toerental. Een accuboormachine met linksloop en een lage stand; hoge toerentallen verharden het staal en maken alles erger.
• Schroefuitdraaiers. Een set met linkse spiraaldraad (extractors) of dubbelzijdige bits die eerst voorboren en daarna uitdraaien.
• Linksdraaiende HSS- of cobaltboren. Deze pakken de schroef vaak al tijdens het voorboren en draaien hem er zo uit.
• Goede bits in de juiste maat. Een schroefbit die net iets te klein is, is de hoofdoorzaak van rondgedraaide koppen. Impact-bits van gehard staal grijpen beter.
• Een handschroevendraaier met slagkop. Een stevige schroevendraaier waar je op mag slaan geeft vaak meer resultaat dan een machine.
• Een grijptang of waterpomptang. Voor schroeven waarvan de kop of schacht nog uitsteekt. Een tang van goede kwaliteit pakt gehard staal zonder af te glijden.
• Een hamer en centerpons. Een hamer om bits in te tikken en een centerpons om het boorpunt te markeren.
• Kruipolie en snijolie. Kruipolie bij vastgeroeste schroeven, snijolie bij het boren in gehard staal.
• Bescherming. Veiligheidsbril verplicht: metaalsplinters van een brekende uitdraaier vliegen met hoge snelheid weg.

Stappenplan: van licht naar zwaar

1. Maak de kop schoon. Verf, vuil of houtstof in de kop kost je de helft van je grip. Prik hem uit met een spijker of een dun mesje.
2. Probeer een grovere bit. Zet een PZ-bit in een PH-kop of een Torx-bit één maat groter en tik hem er met de hamer in. De rechte flanken van Torx pakken vaak nog waar een kruiskop al rond is.
3. Gebruik de rubber-truc. Leg een breed elastiek of een stukje fietsband over de kop, zet de bit erop en duw stevig terwijl je langzaam draait. Het rubber vult de uitgesleten ruimte.
4. Sla er kort op. Zet een slagvaste schroevendraaier in de kop en geef een paar tikken met de hamer terwijl je tegendraads druk houdt. De schok breekt de verbinding los.
5. Zet kruipolie in bij roest. Bij vastgeroeste schroeven in metaal: kruipolie erop, een kwartier wachten en een paar keer met de hamer op de kop tikken zodat de olie kruipt.
6. Boor links voor. Zet een centerpons in het midden van de kop en boor met een linksdraaiende boor van 2,5 tot 3 mm op laag toerental. Regelmatig gebeurt het dat de schroef zich al tijdens dit boren losdraait.
7. Zet de uitdraaier in. Tik de extractor in het voorgeboorde gat en draai linksom met een T-greep of dopsleutel. Werk langzaam en met constante druk; forceren breekt de uitdraaier.
8. Boor hem helemaal weg. Lukt niets, boor dan de schroef weg met een boor ter dikte van de kerndiameter. In hout zet je daarna een deuvel met lijm en boor je opnieuw voor; in metaal snijd je nieuwe draad of tap je een maat groter.

Torx, roest en afgebroken koppen

Torx-schroeven zijn doorgaans harder dan kruiskopschroeven, en dat maakt uitboren lastiger. Gebruik hier een cobaltboor (HSS-Co) in plaats van gewone HSS, boor op 300 tot 600 tpm en gebruik snijolie; hoge snelheid gloeit de boorpunt uit en verhardt het staal van de schroef. Zit de schroef in aluminium of in een motorblok, wees dan extra voorzichtig: het omringende materiaal is veel zachter dan de schroef en een uitschietende boor beschadigt de draad.

Is de kop afgebroken maar steekt de schacht nog uit, dan is een grijptang of een schroefverwijderaar met tandwielgrip het snelst. Zit de schacht vlak met het oppervlak, dan gebruik je een holle schroefverwijderaar die om de schacht heen freest. Bij zwaar vastgeroeste bouten in staal geeft warmte het meeste resultaat: verhit de omringende constructie kort en laat afkoelen, zodat de roestlaag breekt – maar nooit doen in de buurt van kunststof, brandbaar materiaal of leidingen.

Veelgemaakte fouten

• Doorgaan met een te kleine bit. Elke extra poging vergroot de schade. Stop zodra je het typische knarsen hoort.
• Op hoog toerental boren. De wrijvingswarmte verhardt het schroefstaal, waarna geen enkele boor er nog doorheen komt.
• Niet centreren. Zonder centerpons wandelt de boor weg en beschadig je het omliggende materiaal.
• De uitdraaier forceren. Extractors zijn hard maar bros. Een afgebroken uitdraaier in het gat is met normale boren niet meer te verwijderen.
• Kruipolie te snel gebruiken. Geef het middel minstens tien minuten en tik ondertussen op de kop, anders bereikt het de draad niet.
• Rechtsdraaiend blijven boren. Een linksdraaiende boor doet het halve werk gratis; het scheelt een stap.
• Geen bril op. Een brekende extractor is hard staal onder spanning. Dit is de klus waarbij oogbescherming echt telt.

Veiligheid

Draag altijd een veiligheidsbril: zowel boorspanen van gehard staal als een brekende uitdraaier vliegen met hoge snelheid weg. Klem het werkstuk vast in een bankschroef of met lijmklemmen in plaats van het met je hand tegen te houden; als de boor pakt, draait het werkstuk mee. Werk je op een machine of apparaat, haal dan de stekker eruit of de accu eraf voordat je begint. Boor je in een muur of vloer, controleer dan met een leidingzoeker op leidingen en draag een stofmasker – ook bij dit soort kleine reparaties komt er fijnstof vrij. Gebruik werkhandschoenen bij het hanteren van gebroken schroeven, maar nooit bij het boren zelf: een handschoen die door de boor wordt gegrepen is gevaarlijker dan een schaafwond.

Onze aanraders

Beste uitdraaierset

Wera 3855/1 of vergelijkbare schroefuitdraaierset

Dubbelzijdige bits die eerst voorboren en dan uitdraaien, in de gangbare maten. Snelle oplossing voor rondgedraaide schroeven zonder losse boren en extractors.

Bekijk op Amazon.nl

Boort én draait uit

Linksdraaiende HSS-borenset

Boren met linkse spiraal die de schroef er tijdens het boren vaak al uitdraaien. Kies bij harde Torx-schroeven een cobaltuitvoering.

Bekijk op Amazon.nl

Voorkomen is beter

Wera Bit-Check impact-bitset

Goede bits in exact de juiste maat voorkomen het probleem grotendeels. De torsiezone vangt schokken op zodat de punt niet uit de kop springt.

Bekijk op Amazon.nl

Veelgestelde vragen

Werkt de rubber-truc met een elastiekje echt?

Ja, bij licht rondgedraaide kruiskoppen. Leg een breed elastiek of een stukje fietsband tussen de bit en de schroefkop en druk stevig. Het rubber vult de uitgesleten ruimte op en geeft de bit weer grip. Bij volledig ronde koppen helpt het niet meer; dan ga je naar een uitdraaier.

Welke boor gebruik ik om een schroef uit te boren?

Een linksdraaiende HSS-boor of cobaltboor die ongeveer 60 tot 70% van de kerndiameter van de schroef meet. Voor een 4 mm schroef begin je rond 2,5 mm, voor een 5 mm schroef rond 3 mm. Gebruik geen gewone houtboor: die wandelt weg op het gehard staal van de schroefkop.

Hoe verwijder ik een rondgedraaide Torx-schroef?

Probeer eerst een Torx-bit één maat groter er met een hamer in te tikken; door de rechte flanken pakt dat vaak nog. Lukt dat niet, boor dan met een linksdraaiende boor voor. Torx-schroeven zijn doorgaans harder dan kruiskopschroeven, dus gebruik een cobaltboor en een lage snelheid met snijolie.

Wat doe ik als de schroefkop is afgebroken?

Zit er nog een stuk schacht uit het materiaal, dan pak je die met een waterpomptang of een grijptang en draai je hem eruit. Zit hij vlak, dan boor je met een holle schroefverwijderaar rondom de schacht, of je boort de schroef helemaal weg en zet een houten deuvel of een grotere schroef terug.

Gerelateerde gidsen

• Schroefbits kiezenPH, PZ, Torx en impact-bits uitgelegd
• SchroevendraaiersPH, PZ, Torx en VDE uitgelegd
• Boren slijpenBotte boren weer als nieuw
• Roest verwijderenVan citroenzuur tot staalborstel
• TangenCombinatie-, water- en zijkniptangen
• Gereedschap onderhoudenReinigen, slijpen en roest voorkomen

Gereedschapskist.com is deelnemer aan het Amazon-partnerprogramma. Als Amazon-partner verdienen wij aan in aanmerking komende aankopen. Dit kost jou niets extra en beïnvloedt ons advies niet.